Chủ tịch Văn Tiến Thanh (DCM): IR là công bằng, kết nối giá trị bền vững

Trong bối cảnh biến động vĩ mô phức tạp, CTCP Tổng Công ty Phân bón Dầu khí Cà Mau (PVCFC, HOSE: DCM) vẫn ghi nhận bức tranh tài chính tích cực trong nửa đầu năm 2026. Xoay quanh câu chuyện tăng trưởng lợi nhuận hay các mảng kinh doanh mới, Chủ tịch HĐQT Văn Tiến Thanh nhấn mạnh về giá trị bền vững của Doanh nghiệp, với mấu chốt nằm ở sự minh bạch và năng lực quản trị rủi ro.

*Hoạt động IR tại PVCFC đã thay đổi ra sao để đáp ứng các chuẩn mực khắt khe hơn từ các dòng vốn quốc tế, trong bối cảnh thị trường nâng hạng?

Ông Văn Tiến Thanh: Thị trường chứng khoán Việt Nam nâng cấp qua hệ thống KRX từ đầu năm 2026 đã tăng cường khả năng giao dịch và cung cấp cho nhà đầu tư nhiều cơ hội. Trong bối cảnh ấy, PVCFC rất chú trọng hoạt động IR, với định hướng luôn luôn chủ động.

Nhưng chúng tôi quan niệm rằng IR không phải để làm tăng giá cổ phiếu. Thực sự là như vậy.

Tất nhiên, giá cổ phiếu tăng thì chúng tôi rất mừng. Nhưng trọng tâm không chỉ là giá trị cổ phiếu, mà làm sao cung cấp thông tin cho nhà đầu tư hiểu giá trị, hoạt động của doanh nghiệp. Họ cần nắm được năng lực quản trị của PVCFC như thế nào, kết quả sản xuất kinh doanh đến từ năng lực quản trị của bộ máy, từ HĐQT cho đến Ban điều hành. Chúng tôi giúp nhà đầu tư có thông tin minh bạch, đầy đủ theo quy định, cũng như giúp họ hiểu hơn về chiến lược phát triển dài hạn của Công ty.

Giai đoạn 2024-2025, HĐQT đã thông qua khung phát triển bền vững ESG. Trong năm 2026 này, chúng tôi cũng đã làm việc với một đơn vị tư vấn ở Singapore cùng với các đơn vị khác để bước đầu xây dựng chiến lược phát triển bền vững ESG cho PVCFC.

Với kỳ vọng như vậy, hoạt động IR sẽ trở thành một cầu nối thực chất giữa HĐQT, Ban lãnh đạo Tổng công ty với các nhà đầu tư. Những chứng nhận như ASEAN CG Scorecard là minh chứng khách quan cho năng lực quản trị của PVCFC thông qua việc đánh giá, chấm điểm rất khắt khe của các tổ chức quốc tế và trong nước.

Một nguyên tắc được PVCFC đặc biệt tuân thủ khi làm IR là không phân biệt. Không chỉ nhà đầu tư lớn, quỹ ngoại hay giới phân tích, mà rất tôn trọng quyền lợi của nhà đầu tư nhỏ lẻ. Nguyên tắc hoạt động của HĐQT là phải ứng xử công bằng với tất cả nhà đầu tư.

*Các chỉ số tài chính của PVCFC đang rất đẹp, nhưng nhà đầu tư hiện không chỉ nhìn vào số liệu mà còn đánh giá qua chất lượng quản trị. PVCFC làm gì để truyền tải trọn vẹn thông điệp và câu chuyện quản trị của mình, thay vì chỉ công bố thông tin theo quy định?

- Kết quả sản xuất kinh doanh của PVCFC liên tục tăng trưởng qua các thời kỳ. Giai đoạn 2021-2025, doanh thu đã tăng gấp đôi, từ 7 ngàn tỷ lên trên 17 ngàn tỷ đồng. Các chỉ số ROA, ROE cũng vượt xa mức trung bình của ngành.

Tuy nhiên, đó chưa phải là thông tin cuối cùng gửi đến nhà đầu tư. PVCFC liên tục tận dụng các cơ hội tiếp xúc trực tiếp và qua truyền thông để thông tin về hoạt động và năng lực thực sự.

PVCFC đã chủ động xây dựng những hệ thống quản trị sâu hơn ở cấp điều hành. Giai đoạn 2016-2017, Công ty tuân thủ theo các khuyến cáo của IFC (Tổ chức Tài chính Quốc tế) để xây dựng quy trình chuẩn mực. Hệ thống kiểm soát nội bộ được vận hành theo 3 lớp: nhóm thực thi - nhóm kiểm tra - ban kiểm toán nội bộ trực thuộc HĐQT, tuân theo chuẩn COSO.

Bên cạnh đó là hệ thống quản trị rủi ro chủ động, thường xuyên rà soát để điều chỉnh lại khẩu vị, nhận diện và xây dựng sổ tay quản trị rủi ro ở các cấp trong từng giai đoạn. Đây là nền tảng cho quá trình điều hành và đưa ra quyết định kinh doanh, nhằm mang lại lợi ích cao nhất.

Ngoài ra là hoạt động chuyển đổi số, giúp hình thành hệ thống thông tin rõ ràng, minh bạch, nơi mọi quyết định đưa ra đều dựa trên cơ sở phân tích, đánh giá dữ liệu thực tế. Qua đó, tối ưu hóa giám sát, tăng khả năng dự báo và thích ứng linh hoạt trước biến động nhanh của thị trường.

*Nếu phải định nghĩa lại vai trò của IR trong giai đoạn này, Ông sẽ lựa chọn ba từ khóa nào?

- Tôi chọn Giá trị, Bền vững và Lâu dài. Lựa chọn này là do hoạt động IR của PVCFC không chỉ hướng đến câu chuyện ngắn hạn.

Hoạt động trong lĩnh vực phân bón và mở rộng trong chuỗi giá trị nông nghiệp, PVCFC hướng đến phát triển dài hạn và đồng hành cùng nhà đầu tư hướng đến sự phát triển bền vững. Quyết định của họ, dù là lướt sóng hay giá trị, quan trọng nhất vẫn là thông tin. Do đó, vai trò của IR là cung cấp đầy đủ, minh bạch thông tin làm cơ sở để họ tự ra quyết định, đồng thời kết nối các giá trị lâu dài và bền vững.

*Năm 2025, PVCFC đạt kỷ lục doanh thu hơn 17 ngàn tỷ đồng. Kết quả này đến từ động lực nào?

- Năm 2025, thị trường có mức độ biến động không lớn, bình ổn so với các năm khác. PVCFC đã phát huy được ưu thế quy mô, sản phẩm, và nhờ đóng góp tích cực của hoạt động quản trị nên đã đạt kết quả tích cực.

Năm 2026 lại có mức độ biến động quá lớn. Hậu quả từ xung đột Nga - Ukraine, đặc biệt là chiến sự Israel-Mỹ và Iran đã làm thị trường dao động cực lớn, song không lặp lại mức đỉnh năm 2022 (hậu COVID-19). Giá dầu vừa qua cao nhất cũng chỉ vượt 120 USD/thùng.

PVCFC có hệ thống dự báo và năng lực quản trị tốt nên thích ứng rất nhanh. Việc cân đối giữa hoạt động kinh doanh phân phối trong nước và xuất khẩu được quyết định từ sớm, giúp 2 quý đầu năm đạt thành quả vượt năm trước rất nhiều.

*Sau nửa đầu năm rực sáng, Ông đánh giá khả năng tăng trưởng vượt kỷ lục năm trước ra sao?

- Xin chia sẻ thêm, PetroVietnam đã giao cho chúng tôi những chỉ tiêu rất thách thức. Kế hoạch năm 2026 công bố là hơn 17.6 ngàn tỷ đồng doanh thu, nhưng kế hoạch quản trị của Tập đoàn giao tới 19 ngàn tỷ đồng, cao hơn công bố 11%. Đây là chỉ số đánh giá năng lực hoàn thành nhiệm vụ quản trị của người đại diện phần vốn, do đó chúng tôi phải hết sức nỗ lực trong 2 quý còn lại.

Không chỉ vậy, 2026 là năm bản lề triển khai chiến lược phát triển của PVCFC sang những lĩnh vực kinh doanh mới. Cổ đông lớn là PetroVietnam đã phê duyệt kế hoạch mục tiêu 5 năm (2026-2030) tập trung vào ba lĩnh vực: Phân bón, Khí công nghiệp - Hóa chất, và Công nghệ sinh học - Chế biến sau thu hoạch.

Mảng Khí công nghiệp - Hóa chất sẽ phát triển theo chiều sâu để kế thừa năng lực lõi của PVCFC về công nghệ hóa khí, hóa chất ở nhà máy đạm, tận thu xử lý các phát thải để đa dạng hóa sản phẩm.

Mảng còn lại được phát triển theo chiều rộng, hướng tới đối tượng khách hàng lớn nhất là nông dân và ngành nông nghiệp. Trung tâm R&D đã nghiên cứu lâu dài về đất đai thổ nhưỡng, quy trình canh tác và phân bón thích hợp, với mục tiêu đồng hành, dẫn dắt sự phát triển của ngành nông nghiệp Việt Nam.

*Biến động giá dầu và giá khí do chiến tranh tác động thế nào đến biên lợi nhuận của Công ty?

- Giá khí đầu vào của nhà máy Đạm Cà Mau có 2 cấu phần. Một được tính toán theo giá dầu Brent, và một tính theo giá dầu FO (mazut). Giá khí của PVCFC neo theo diễn biến giá dầu hơn là giá khí thế giới. Khi xảy ra chiến tranh, giá khí thế giới tăng rất mạnh nhưng giá khí đầu vào của chúng tôi biến thiên chậm hơn, biên độ dao động thấp hơn.

Chi phí nguyên liệu đầu vào tăng thực tế có ảnh hưởng. Nhưng ngược lại, chiến tranh gây nghẽn tại eo biển Hormuz và các tuyến đường vận chuyển qua Biển Đỏ, dẫn đến cán cân cung cầu thắt chặt và giá phân bón tăng rất mạnh trong cuối quý 1 và đầu quý 2.

Giá phân bón tăng mạnh hơn rất nhiều so với mức tăng của giá khí đầu vào, giúp PVCFC đạt kết quả tích cực cho hai quý đầu năm.

*Việc đẩy mạnh xuất khẩu sang thị trường lớn như Mỹ và Úc có khiến Công ty gặp rủi ro về các rào cản bảo hộ thương mại và thuế quan?

- An ninh lương thực luôn là vấn đề được các quốc gia đặt lên hàng đầu. Như Trung Quốc, khi giá năng lượng thay đổi tác động đến giá phân bón, đã lập tức hạn chế xuất khẩu phân bón để ưu tiên cho sản xuất lương thực trong nước.

Trong khi các chính sách thuế quan đóng vai trò như một công cụ cân bằng giữa các khối và nước lớn, phân bón thường không được tính vào. Chính phủ Mỹ hiện vẫn không áp thuế lên phân bón, hoặc chỉ áp rất ngắn hạn. Ngay cả CBAM (Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon) của châu Âu dự kiến áp dụng lên phân bón vào năm 2027 cũng đã được hoãn lại, do đánh giá tác động ảnh hưởng quá lớn đến nông dân và an ninh lương thực.

Phân bón là loại hàng hóa thiết yếu đi liền với năng lượng, tác động trực tiếp đến nhu cầu cơ bản nhất. Nên đến nay, các nước vẫn rất cân nhắc khi áp dụng các chính sách thuế khắt khe.

*Xin hãy cập nhật tình hình hiện tại của mảng CO2 thực phẩm?

- Về CO2 thực phẩm, thông thường, các đơn vị khác xem đó là sản phẩm thu hồi theo nhà máy lên men tinh bột để sản xuất metanol, etanol hoặc bia. Tuy nhiên, sản xuất CO2 thực phẩm yêu cầu độ tinh khiết 99.99% từ nguồn khí công nghiệp như PVCFC, có thể xem là duy nhất tại Việt Nam. Chúng tôi đã hoàn thành đầu tư và đưa dây chuyền CO2 thực phẩm vào vận hành khai thác từ tháng 3/2025.

Về nhu cầu thị trường hiện tại, PVCFC hoàn toàn có thể chạy tối đa công suất của xưởng. Tuy nhiên, chúng tôi chọn vận hành uyển chuyển và linh hoạt, do mảng phân bón có nhu cầu và giá trị hiệu quả cao hơn. Bên cạnh đó, chúng tôi cũng đang đầu tư dự án thu hồi khí argon, khi hoàn thành có thể đạt công suất 7-8 ngàn tấn/năm.

*Mở rộng sang nhiều mảng như thế, Công ty quản trị rủi ro phân tán nguồn lực thế nào?

- PVCFC có hệ thống nhận diện, đánh giá rủi ro bài bản. Quản trị rủi ro không phải là thấy khó mà lui, mà làm sao để lợi nhuận thu về phải cao hơn chi phí bỏ ra, hoạt động không bị gián đoạn, và các quyết định nằm trong khẩu vị rủi ro đã được nhận diện.

Cách làm của chúng tôi khi bước sang lĩnh vực mới là "nghĩ lớn nhưng làm nhỏ". Tức là đi từ quy mô nhỏ, xây dựng mô hình thử nghiệm (sandbox) trước để kiểm soát rủi ro. Khi thử nghiệm thành công, chúng tôi mới tiến hành mở rộng quy mô và xây dựng hệ thống quản trị song hành để thích ứng với sự mở rộng đó.

*Mong Ông chia sẻ thêm về thị phần các sản phẩm chính của PVCFC, cả trong nước và xuất khẩu

- Nhờ việc quan tâm phát triển hệ thống kênh phân phối từ cấp 1, cấp 2 đến người tiêu dùng cuối cùng là nông dân qua các chương trình khuyến mãi, hội thảo, mô hình trải nghiệm thực chứng và đẩy mạnh nền tảng số, thị phần của PVCFC vẫn rất mạnh.

Cụ thể, thị phần Urê tại khu vực ĐBSCL chiếm xấp xỉ trên dưới 60%; Đông Nam Bộ và Tây Nguyên chiếm khoảng 30%; miền Trung khoảng 18%; miền Bắc khoảng 10%.

Đối với mảng NPK, dây chuyền sản xuất của PVCFC có công suất 300 ngàn tấn/năm đã hoạt động từ năm 2022. Đến năm 2024, PVCFC thực hiện M&A thành công Công ty Phân bón Hàn Việt (KVF) với công suất 360 ngàn tấn/năm, nâng gấp đôi năng lực sản xuất mảng NPK.

Sau thương vụ này, chúng tôi sở hữu cả hai thương hiệu NPK Cà Mau và NPK KVF.

*Việc mua lại KVF có làm xung đột các kênh bán hàng nội bộ khi cùng bán sản phẩm NPK?

- Việc sở hữu hai thương hiệu có thể dẫn đến tự cạnh tranh lẫn nhau ở phân khúc thị trường nhỏ, nhưng tổng phân khúc thị trường chung vẫn rất hiệu quả. Đây là chiến lược để nâng cao tổng thị phần mảng phân bón của PVCFC.

Mục tiêu của chúng tôi khi M&A KVF rất rõ ràng: Nâng cao năng lực sản xuất; mở rộng thị phần NPK; và tận dụng vị trí đắc địa của KVF tại KCN Hiệp Phước (gần TP.HCM, cận vùng Đông Nam Bộ và Tây Nguyên) để đầu tư thành trung tâm tồn trữ nguyên liệu, sản phẩm tiếp cận thị trường.

KVF đang hoạt động rất hiệu quả, đóng góp khoảng 40% cơ cấu doanh thu NPK. So với toàn Công ty, quy mô đóng góp khoảng 8-9%.

*Ngành phân bón có tính chu kỳ cao, dễ tạo tâm lý chốt lời ngắn hạn cho nhà đầu tư khi giá hàng hóa hạ nhiệt. Công ty làm thế nào để giữ chân dòng vốn dài hạn hơn?

- Đúng là ngành phân bón chịu đặc tính chu kỳ và mùa vụ cao, doanh thu tăng nhanh khi vào vụ ở quý 1, 2, 4 và thấp điểm ở quý 3. Trong tương lai, khi cổ đông lớn có ý định thoái vốn, PVCFC rất mong muốn có được nguồn vốn ổn định, hiệu quả từ các nhà đầu tư dài hạn.

Hiện nay, PVCFC đã thành lập bộ phận chuyên trách để xây dựng hệ thống phòng dữ liệu, chuẩn bị sẵn cấu trúc mô hình và dữ liệu cần thiết để mời gọi các nhà đầu tư tiếp cận ngay khi được phê duyệt. Chúng tôi luôn hướng đến việc tạo ra các giá trị dài hạn, bền vững, và tìm kiếm các dòng vốn có chung tầm nhìn dài hạn đó.

Nếu hoạt động IR chỉ cung cấp thông tin mang tính tạo cảm xúc ngắn hạn cho nhà đầu tư theo chu kỳ mùa vụ tăng giảm của thị trường, đó không phải là một thị trường lành mạnh. Vai trò thực sự của IR là cung cấp thông tin minh bạch, và kết nối các giá trị lâu dài, bền vững của doanh nghiệp.